Menu
x-kom - Sklep komputerowyx-kom - Sklep komputerowy
Wszędzie▼
✓Wszędzie
Laptopy i komputery
Smartfony i smartwatche
Gaming i streaming
Podzespoły komputerowe
Urządzenia peryferyjne
TV i audio
Smarthome i lifestyle
Akcesoria

Jak wybrać procesor? Co trzeba wiedzieć o CPU?

Procesor jest jednym z najważniejszych komponentów w komputerze. W głównej mierze to od niego zależy wydajność desktopa, dlatego jego zakup powinien być szczególnie dobrze przemyślany. W tym poradniku pokażemy Ci, jak dokonać inteligentnego wyboru.

W poradniku:

  1. Rodzaje, oznaczenia i modele procesorów.
  2. Części składowe procesora.
  3. Na co jeszcze zwrócić uwagę?
  4. Jaki procesor dla gracza?
  5. Jaki procesor do biura?
  6. Jaki procesor dla profesjonalisty?
  7. Polecane modele procesorów komputerowych.

Rodzaje, oznaczenia i modele procesorów

Obecnie wybór procesora ogranicza się do produktów dwóch marek – Intel oraz AMD. Wśród nich znajdziesz różne modele, symbole i oznaczenia CPU, które mogą wydawać się przypadkowym ciągiem znaków. Nic bardziej mylnego. Zaraz przybliżymy Ci metodologię nazewnictwa.

Procesory Intel

Zacznijmy od procesorów Intel. Przez wiele lat te jednostki dominowały na rynku, oferując najwyższą wydajność właściwie we wszystkich zastosowania. Co oznaczają poszczególne nazwy i symbole?

Serie procesorów

Zacznijmy od serii procesorów. Czym różnią się od siebie rodziny Core, Pentium i inne?

Intel Core i9 – to najnowsza seria procesorów, dostępna od dwóch generacji (8. i 9.), przy czym dopiero model i9-9900K zadebiutował jako procesor konsumencki. Należą do niej jednostki, które posiadają nawet 18 rdzeni i 36 wątków. Są przeznaczone dla najbardziej wymagających użytkowników, którzy, prócz grania, zajmują się także obróbką filmów, streamowaniem wideo czy tworzeniem grafik 3D.

Zobacz procesory Intel Core i9

Intel Core i7 – ta seria stanowiła najwydajniejsze procesory konsumenckie (aż do wydania wyżej wspomnianego procesora i9). Najnowsze modele, należące do 10. generacji, posiadają 8 rdzeni i 16 wątków. Również mogą posłużyć jako serce komputera półprofesjonalisty – do amatorskiej obróbki wideo lub renderowania grafik.

Zobacz procesory Intel Core i7

Intel Core i5 – to procesory szczególnie lubiane przez graczy, ponieważ oferują jeden z lepszych stosunków ceny do wydajności. Te, które wchodzą w skład 10. generacji, mają 6 rdzeni oraz 12 wątków.

Zobacz procesory Intel Core i5

Intel Core i3 – to procesory przeznaczone dla mniej wymagających użytkowników. Sporadyczne, niedzielne granie i multimedia – to zadania, w których sprawdzą się te jednostki. Najnowsze posiadają 4 rdzenie i 8 wątków. Natomiast te wcześniejsze miały 2 rdzenie fizyczne i 4 logiczne.

Zobacz procesory Intel Core i3

Intel Pentium – do niedawna były to procesory Intel Pentium G, D. N lub J, a jeszcze wcześniej po prostu Intel Pentium. W 2017 roku zostały podzielone na:

  • Intel Pentium Gold,
  • Intel Pentium Silver.

Procesory Pentium były zazwyczaj pomijane, jeżeli myślało się choćby o najmniej wymagających grach. Zmieniło się to jednak w momencie premiery Intel Pentium G4560, który wprowadził do tej serii obsługę technologii HT (szerzej będzie o niej niżel), a sam stał się bardzo popularnym procesorem do najtańszych desktopów do gier.

Zobacz procesory Intel Pentium

Intel Celeron – to proste procesory o niskiej wydajności, które mogą posłużyć do budowy komputerów biurowych. Ostatnie z tej linii są oparte o architekturę Comet Lake. Ich taktowanie sięga - zależnie od wariantu -3,4 albo 3,5 GHz. 

Zobacz procesory Intel Celeron

Intel Core m – to procesory mobilne o bardzo niskim zapotrzebowaniu energetycznym. Wiąże się to jednak z niskim zegarami. Obecnie najnowszy model to nadal m3-8100Y, który posiada 2 rdzenie i 4 wątki, a bazowe zegary procesora to zaledwie 1.10 GHz. Ma to oczywiście swoje plusy: TDP procesora wynosi zaledwie 5 W.

Intel Atom – to najmniej wydajne procesory, przeznaczone do prostych komputerów

Spośród dostępnych serii procesorów, nie znalazły się wyżej:

  • Intel Xeon oraz Xeon Phi,
  • Intel Itanium,
  • Intel Quark SoC.

Są to jednak specyficzne układy, przeznaczone dla specyficznych odbiorców, którymi nie są użytkownicy domowi ani gracze, a raczej serwerownie i profesjonalne stacje robocze oraz urządzenia wearable. 

Numery modeli

Na pierwszy rzut oka, widząc nazwę Intel Core i7-8650U, pomyślisz sobie, że ktoś uderzył pięścią w klawiaturę i w ten sposób powstała ta nazwa. Wiesz już, co oznacza Intel Core i7. Przejdźmy zatem do cyfr, a więc 8650 – co się za tym kryje?

Zgodnie z tym, co podaje producent, pierwsza cyfra oznacza generację – w tym przypadku ósmą. Resztę nazywa SKU, a więc po prostu identyfikator do zarządzania danym towarem. I tyle, ot cała tajemnica.

Oznaczenia procesorów

Idźmy dalej z naszym przykładem - Intel Core i7-8650U. Co oznacza U na końcu? Co oznaczają inne litery?

  • K – oznacza odblokowany mnożnik procesora, a więc możliwość podkręcania procesora.
  • X – to na dobrą sprawę odrębna rodzina procesorów. Są to procesory do platform HEDT (High-End Desktop).
  • T – oznacza niższy pobór mocy i mniejszą wydajność.
  • U – oznacza procesor ultraniskonapięciowy.
  • Y – oznacza procesor niskonapięciowy.
  • H – oznacza, zgodnie z tym co twierdzi producent, bardzo wydajną grafikę (układ zintegrowany).
  • G – w urządzeniach przenośnych oznacza, że zawiera zewnętrzną kartą graficzną.
  • F – oznacza procesor bez zintegrowanego układu graficznego.

Oprócz tego można się spotkać z połączeniem dwóch oznaczeń:

  • HK – to bardzo wydajna grafika oraz odblokowany mnożnik.
  • HQ – oznacza grafikę o wysokiej wydajności oraz czterordzeniowy procesor (w jednostkach mobilnych).

Jaki procesor wybrać - Intel czy AMD?

Procesory AMD

Wraz z premierą procesorów Ryzen, układy AMD zyskały na popularności. Co oznaczają poszczególne nazwy i symbole?

Serie procesorów

AMD Ryzen Threadripper- zdecydowanie najmocniejsze procesory AMD, które charakteryzują się olbrzymią liczbą rdzeni oraz wątków. To CPU przeznaczone zasadniczo dla użytkowników, którzy pracują z wieloma bardzo skomplikowanymi i zasobożernymi programami. Najmocniejszym z Threadripperów jest obecnie AMD Ryzen Threadripper 3990X z 64 rdzeniami i 128 wątkami

Zobacz procesory AMD Ryzen Threadripper

AMD Ryzen 9 - drugie po Threadripperach najmocniejsze procesory Czerwonych, przeznaczone dla zawodowych programistów czy grafików lub do bardzo dynamicznego gamingu. W skład tej serii wchodzą na razie Ryzen 9 3900X (z 12 rdzeniami i 24 wątkami) oraz Ryzen 9 3950X (z 16 rdzeniami i 32 wątkami).

Zobacz procesory AMD Ryzen 9

AMD Ryzen 7 – do czasu pojawienia się Ryzenów 9 były najbardziej wydajnymi procesorami AMD. Ostatnim CPU z tej serii jest Ryzen 7 3800X, wyposażony w 8 rdzeni i 16 wątków. Podobnie jak Ryzeny 9, świetnie sprawdzają się w zastosowaniach takich jak obróbka wideo czy renderowanie grafik, lecz będą też świetnym wyborem do gier czy streamowania.

Zobacz procesory AMD Ryzen 7

AMD Ryzen 5 – zdecydowanie częściej goszczą w komputerach graczy oraz półprofesjonalistów. Najwydajniejszy model, a więc Ryzen 5 3600X, posiada 6 rdzeni i 12 wątków, oraz taktowanie sięgające 4,4 GHz.

Zobacz procesory AMD Ryzen 5

AMD Ryzen 3 – to proste i niedrogie konstrukcje, przeznaczone do multimedialnych komputerów, na których gra się raczej sporadycznie. Obecnie najwydajniejszy model to Ryzen 3300X, który posiada 4 rdzenie, 8 wątków i maksymalne taktowanie 4,3 GHz.

Zobacz procesory AMD Ryzen 3

AMD Athlon – są idealnym wyborem do taniego zestawu do pracy lub grania w niezbyt wymagające gry. Najbardziej wydajne z tej serii to Athlon 3000G i Athlon 240GE - oba procesory mają po 2 rdzenie, 4 wątki, taktowanie bazowe 3,5 GHZ, a także zintegrowaną grafikę Radeon Vega 3.

Podobnie jak w przypadku procesorów Intel, wśród produktów AMD jest kilka serii, które pominęliśmy. Są one przeznaczone dla specyficznych odbiorców, serwerów i profesjonalnych stacji roboczych (AMD Epyc) lub nie są już wspierane (AMD FX).

Numery modeli

Oznaczenia numeryczne są dość podobne do tych, które stosuje Intel. Weźmy na przykład procesor AMD Ryzen 7 2700X. AMD Ryzen 7 oznacza rodzinę – o czym było wcześniej.

Pierwsza cyfra, w tym wypadku 2, oznacza generację procesora. Reszta, cóż – zasada jest prosta, im wyższy numer, tym wyższa wydajność.

Oznaczenia procesorów

Nie brakuje oczywiście literek na końcu nazwy. W naszym przykładzie, AMD Ryzen 7 2700X, jest to akurat X. Co te i inne symbole oznaczają?

  • X – oznacza podwyższoną wydajność (taktowanie) względem modelu bez tego symbolu.
  • U – jest używane do oznaczenia procesorów mobilnych.
  • G – oznacza, że procesor posiada zintegrowany układ graficzny.
  • PRO – figuruje przy procesorach biznesowych.
  • GE – oznacza procesor energooszczędny ze zintegrowanym układem graficznym.

Części składowe procesora

Na co zwrócić uwagę przy wyborze procesora?

Nazewnictwo mamy już za sobą, przejdźmy zatem do kolejnej rzeczy. Na co zwrócić uwagę w pierwszej kolejności, gdy spojrzysz na specyfikację procesora?

Rdzenie i wątki

To od tych dwóch rzeczy w dużej mierze zależy wydajność układu. Zacznijmy może od rdzeni. Obecnie najpopularniejsze procesory posiadają od 4 do nawet 8 rdzeni. Teoretycznie im więcej, tym lepiej, choć nie jest to takie proste, ponieważ dużo zależy od ich wydajności, na którą w głównej mierze składa się architektura. Ale to już temat na osobny tekst. Poza tym nie każdemu będzie potrzebne 8 czy więcej rdzeni – ale o tym będzie dalej.

Wątki, nazywane również rdzeniami logicznymi, są minimalnie mniej istotne. Domyślnie liczba wątków równa się liczbie rdzeni. Są jednak dwie technologie, które dwukrotnie zwiększają liczbę rdzeni logicznych. W przypadku procesorów Intel mówimy o Hyper Threadingu (HT). W przypadku AMD jest to Simultaneous Multithreading (SMT). Utworzone w ten sposób dodatkowe wątki są jednak mniej wydajne od fizycznych rdzeni. W efekcie procesor 4-rdzeniowy i 8-wątkowy może być mniej wydajny od 6-rdzeniowego i 6-wątkowego układu.

Taktowanie zegara

Przeglądając specyfikację zwróć uwagę na to, jakie zegary są podane – bazowe czy w trybie turbo. Bazowe taktowanie rdzenia w najnowszych procesorach wynosi mniej więcej 3.0 – 4.0 GHz, a w trybie turbo zazwyczaj 4.20 GHz do nawet ok. 5.0 GHz. Pamiętaj jednak, że taktowanie w trybie turbo jest najczęściej utrzymywane jedynie przez krótką chwilę, często również tylko na jednym z rdzeni.

Staraj się wybierać modele z jak najwyższym taktowaniem bazowym, jednak pamiętaj, że niektóre procesory można podkręcić.

Pamięć podręczna cache

Czym jest pamięć podręczna cache? W najprostszym tłumaczeniu, to minidysk, w którym procesor przechowuje dane przypuszczalnie potrzebne w najbliższej przyszłości.

Wyróżniamy zasadniczo trzy poziomy pamięci – L1, L2 i L3, przy czym ta ostatnia jest pamięcią najdalszą, czas dostępu jest do niej najdłuższy oraz jest najbardziej pojemna. Jest również rzadko spotykany czwarty poziom - L4. Obecnie procesory mają od 2 MB do nawet 72 MB pamięci cache, a w przypadku Threadripperów wartości te są liczone w setkach. 

Warto wspomnieć także o spotykanej przy procesorach Intela technologii Smart Cache. Pamięć jest tu sumowana, a każdy z rdzeni dostaje jej tyle, ile jest mu w danym momencie potrzebne. Rozwiązanie to stosuje także AMD. Natomiast w procesorach serii 3000 wprowadziło ono tzw. Game Cache, dla bardziej płynnych pecetowych rozgrywek.

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

To były trzy najważniejsze parametry – teraz czas na całą resztę.

TDP

Thermal Design Power to w teorii parametr, który wskazuje ilość ciepła, którą oddaje procesor wyrażoną w watach (W). W teorii, ponieważ zarówno Intel, jak i AMD stosują różną metodykę testową i wartości podane w rubryce TDP oznaczają dwie różne rzeczy.

AMD określa w ten sposób maksymalną moc, jaką procesor może pobrać i oddać pod postacią ciepła. Intel natomiast mianem TDP określa maksymalną pobraną i oddaną w postaci ciepła moc przy obciążeniu procesora aplikacjami.

W rzeczywistości jednak, kierując się tym parametrem podczas wyboru chłodzenia warto wybrać model z zapasem.

Zintegrowany układ graficzny

Jeżeli składasz desktop w niskiej cenie lub przeznaczony do multimediów, warto rozważyć zintegrowany układ graficzny. Prawie wszystkie procesory Intel posiadają zintegrowany układ Intel UHD Graphics, natomiast w przypadku procesorów Ryzen, szukaj jednostek z oznaczeniem G.

Proces technologiczny

Inaczej nazywany litografią. To od niego w dużej mierze zależy zapotrzebowanie na energię oraz to, jak dużo ciepła będzie wytwarzał procesor. Obecne procesory Intel są produkowane w 14-nanometrowym procesie technologicznym. Układy AMD wytwarzane są natomiast także w litografii niższej, bo 12 i 7nm. Trzeba dodać, że obie firmy korzystają z nieco innych wyznaczników i 12nm w jednej z nich, nie jest równe tym w drugiej.

Im wyższy proces tym więcej prądu będzie pobierał CPU i tym więcej ciepła będzie generował.

Socket

Gniazdo procesora na płycie głównej, w którym zostaje umieszczony procesor. To przez nie CPU łączy się z pozostałymi elementami desktopa. By prawidłowo działać, procesor i socket (oraz w zasadzie sama płyta główna) muszą być ze sobą zgodne. Dlatego tak istotnym jest sprawdzenie tego właśnie parametru przy składaniu komputera lub jego aktualizacji.

Jaki procesor do gier?

Do gier nieustannie najlepszym wyborem pozostają procesory Intel. Nikt nie twierdzi, że są bardziej opłacalne – są po prostu wydajniejsze. To fakt, z którym nie da się dyskutować. Potwierdzają to liczne testy. Można by na tym skończyć i powiedzieć – kup najwydajniejszy i najdroższy procesor Intel. Ale my, zgodnie z naszym hasłem, chcemy podjąć inteligentny wybór. Dlatego wskażemy nie konkretny model (polecane procesory znajdują się niżej), a w je parametry, które taki procesor powinien posiadać.

Jaki procesor wybrać do gier - AMD czy Intel?

Aktualnie do gier najbardziej opłacalnym rozwiązaniem będzie procesor 6-rdzeniowy, choć można również zdecydować się na CPU z 4 rdzeniami. Bazowe taktowanie procesora nie powinno być mniejsze niż 3.0 GHz, a powinno oscylować w pobliżu 3.50 – 4.0 GHz. Natomiast jeżeli chodzi o pamięć cache, to powinno to być co najmniej 6-8 MB.

Większość desktopów do gier jest wyposażona w zewnętrzne karty graficzne, jednak może się zdarzyć, że będzie to budżetowa konstrukcja. W takim wypadku najlepszym wyjściem będą procesory AMD Ryzen ze zintegrowaną grafiką.

Jaki procesor do biura?

Od komputera biurowego wymaga się zdecydowanie mniej, aniżeli od desktopa dla gracza. W tym wypadku wystarczające będą procesory 2-rdzeniowe, najlepiej 4-wątkowe. Taktowanie rdzenia może oscylować w granicach około 3.00 GHz. W tym przypadku najprawdopodobniej nie będzie wykorzystywana zewnętrzna karta graficzna, a do zastosowań biurowych w zupełności wystarczą układy Intel UHD Graphics. Zintegrowane GPU w procesorach AMD oczywiście również się nadają – są one wydajniejsze od wcześniej wspomnianych grafik Intel.

Jaki procesor dla profesjonalisty?

Przy obrabianiu wideo czy pracy z grafiką prym wiodą procesory Ryzen – głównie ze względu na ilość rdzeni i wątków. I to w sumie mogłaby być odpowiedź. Do tych zastosowań wybierz procesor z jak największą liczbą rdzeni – przynajmniej 6 lub 8, oraz technologią HT lub SMT. Te procesory posiadają z zasady wysokie taktowania, bliskie 4.0 GHz oraz około 10 do nawet 72 MB pamięci cache.

Polecane modele procesorów komputerowych

Zobacz popularne procesory komputerowe.

Procesor Intel Core i9-10900K

Intel Core i9-10900K

Określany jako król wydajności w grach procesor 10. generacji. 10 rdzeni, 20 wątków i taktowanie sięgające 5,3 GHz w trybie turbo (bazowe to 3,7 GHz) oraz odblokowany mnożnik będą miały okazję się popisać podczas dynamicznych rozgrywek.

Procesor Intel Core i7-10700K

Intel Core i7-10700K

Bardzo wydajna gamingowa propozycja CPU. Posiada 8 rdzeni, 16 wątków oraz 16 MB pamięci cache. Dzięki Turbo Boost 3.0 przetaktujesz jego zegar do 5,1 GHz (możliwe jest też dalsze podkręcanie). Do dyspozycji masz też technologie, które pomogą Ci np. jeszcze szybsze streamowanie rozgrywki.

Procesor Intel Core i5-9600K

Intel Core i5-9600K

Procesor 9. generacji, który nadal cieszy się popularnością wśród użytkowników. Moc płynąca z 6 rdzeni, 6 wątków oraz odblokowanego mnożnika sprawdzi się w codziennej pracy na komputerze, jak i w gamingu.

Procesor Intel Core i5-9400F

Intel Core i5-9400F

Cieszący się największą popularnością CPU z katalogu Niebieskich. Wyposażony w 6 rdzeni, 6 wątków, 9 MB pamięci Smart Cache oraz osiągający taktowanie do 4,10 GHz w trybie turbo (bazą jest 2,9 GHz). Dobry wybór do gier czy strumieniowania filmów.

Procesor Intel Core i3-9100

Intel Core i3-9100

Wydajny procesor i3 9. generacji z 4 rdzeniami, 4 wątkami i 4 MB Smart Cache. A także ze zintegrowanym układem graficznym Intel UHD 630, bazowym taktowaniem 3,6 GHz oraz możliwością podkręcenia do 4,20 GHz w trybie turbo.

Procesor AMD Ryzen 5 3600

AMD Ryzen 5 3600

Najpopularniejszy obecnie uniwersalny procesor, wykonany w litografii 7nm i architekturze Zen 2. Dysponuje 6 rdzeniami oraz 12 wątkami oraz 35 MB pamięci cache. Bazowe taktowanie to 3,6 GHz, a w trybie turbo osiąga do 4,2 GHz. Bardzo dobry zarówno do pracy, jak i gier.

Procesor AMD Ryzen 5 2600

AMD Ryzen 5 2600

Wydajny procesor z 6 rdzeniami, 12 wątkami oraz 19 MB pamięci cache. Taktowanie bazowe wynosi 3,4 GHz, natomiast w trybie turbo sięga 3,9 GHz. Niska temperatura utrzymywana jest dzięki lutowanemu rozpraszaczowi oraz chłodzeniu Wraith Stealth.

Procesor AMD Ryzen 5 3400G

AMD Ryzen 5 3400G

4-rdzeniowy i 8-wątkowy CPU, w sam raz do użytkowania na co dzień. Dodatkową zaletą jest obecność zintegrowanego układu graficznego Radeon RX Vega 11 z rdzeniami o taktowaniu 1400 MHz. Sam procesor osiąga natomiast nawet 4,2 GHz (w trybie turbo - podstawą jest 3,7 GHz).

Procesor AMD Ryzen 7 3700X

AMD Ryzen 7 3700X

8 rdzeni, 16 wątków oraz 36 MB cache świetnie sprawdzi się w wymagających aplikacjach. Podstawowe taktowanie to 3,6 GHz, a w trybie turbo można osiągnąć nawet 4,40 GHz. Odblokowany mnożnik umożliwia dalszy overclocking.

Procesor AMD Ryzen Threadripper 3960X

AMD Ryzen Threadripper 3960X

Potężny procesor od Czerwonych – z 24 rdzeniami, 48 wątkami i aż 140 MB całkowitej pamięci cache. Taktowanie 3,8 GHz wzrasta w trybie turbo do 4,5 GHz. Ponieważ mnożnik jest odblokowany, CPU można dalej podkręcać. Dobra do profesjonalnych zadań (np. graficznych).

Procesor AMD Ryzen Threadripper 3970X

AMD Ryzen Threadripper 3970X

Tu również możemy osiągnąć taktowanie do 4,5 GHz, a także przeprowadzić overclocking. Taktowanie bazowe wynosi natomiast 3,7 GHz. Procesor wyposażony jest w 32 rdzenie i 64 wątki. To kolejny CPU do bardzo intensywnej pracy z zaawansowanymi programami.

Procesor AMD Ryzen Threadripper 3990X

AMD Ryzen Threadripper 3990X

Listę zamykamy najmocniejszym obecnie Threadripperem, z którego skorzystają graficy czy programiści. Posiada on aż 288 MB całkowitej pamięci cache, 64 rdzenie i 128 wątków oraz odblokowany mnożnik dla dalszego podkręcania.

Przeczytaj też pozostałe poradniki, w których piszemy o tym, jak wybrać inne komponenty komputera:

Jaki zasilacz komputerowy wybrać? Jak wybrać obudowę komputerową? 
Jak wybrać chłodzenie wodne procesora? Jak wybrać chłodzenie powietrzne procesora Jak wybrać płytę główną do komputera
Jaką kartę graficzną wybrać? Jaki dysk wybrać - SSD czy HDD? Jaką pamięć RAM wybrać do komputera i laptopa?

Zobacz wszystkie procesory w x-kom